Książka poświęcona jest czterem wybitnym postaciom ze środowiska intelektualnego "Kultury". Jest to gęsta od faktografii, wybitnie erudycyjna pozycja, przedstawiająca po raz pierwszy w literaturze ujęcie dziejów dokonane przez Józefa Czapskiego, Jerzego Stempowskiego, Witolda Gombrowicza oraz Czesława Miłosza - stan obecny dziejów i możliwą przyszłość.

W istocie poza tymi nazwiskami przewija się w pracy kilkadziesiąt innych nazwisk luminarzy emigracyjnej i krajowej kultury owego czasu. Praca Jacka Breczko drobiazgowo, precyzyjnie, z wyrafinowanym wyczuciem kreśli obraz tego jakby apollińskiego (a nie dionizyjskiego) widzenia dziejów, daje rzeczowe i mądrościowe ujęcie "kwestii polskiej" na tle kwestii kultury zachodniej i dziejów globalnych.

Wyróżnienie czterech postaci dyskursu jest znakomitym przykładem ujęcia "czworoboku myśli", gdzie następuje zbieżność i rozbieżność mniemań między autorami bardzo sobie bliskimi, rozumiejącymi się "w pół słowa", a jednocześnie drążącymi uparcie odrębne wizje świata.